Arensky - Variaties op een thema van Tchaikovsky
Opus 35a
Anton Stepanovich Arensky werd geboren in Novgorod op 12 juli 1861. Zijn vader was cellist en zijn moeder pianiste. Zij gaf hem zijn eerste pianolessen. Toen hij nog maar negen was, had hij al enkele liederen en pianowerkjes gecomponeerd.
Toen de familie naar Sint-Petersburg verhuisde, ging Arensky voortstuderen aan het conservatorium in 1879. Hij kreeg er onder meer compositieles van Rimsky-Korsakov.
Na het voltooien van zijn studies, ging hij naar het conservatorium van Moskou als harmonie- en contrapuntleraar. Onder zijn leerlingen treft met een paar bekende namen aan: Rachmaninov, Scriabin, Gliere. In Moskou kwam hij ook in contact met Tchaikovsky.
In 1894 volgde hij Balakirev op als directeur van de keizerlijke kapel van Sint-Petersburg. Hij verliet deze post in 1901 om de rest van zijn leven te wijden aan het componeren. Hij bleef ook optreden als pianist en dirigent.
Net als Rimsky-Korsakov was Anton Arensky reeds op jonge leeftijd beginnen drinken en gokken. Zijn gezondheid leed er steeds meer onder. Op 25 februari 1906 stierf hij aan tuberculose in het Finse Terioki (toen nog deel van Rusland).
Anton Arensky's stijl onderging vele invloeden: Chopin, Tchaikovsky, Mendelssohn. Vreemd genoeg ondervond hij weinig of geen invloed van zijn leraar Rimsky-Korsakov.
Hij componeerde een aantal pianoconcerti waarin Chopins stijl onder de vorm van subtiele versieringen en zangerige melodieën duidelijk hoorbaar is. Hij schreef ook nog enkele opera's, twee symfonieën, een vioolconcerto, twee strijkkwartetten, een pianokwintet en een pianotrio.
Het thema wat Arensky gebruikt heeft is gebaseerd op een vierstemmig koorlied van Tchaikovsky, "De Legende". Ik heb hiervan een Duitse en een Engelse versie van beschikbaar.
Als Christus ein Kind war, hatte Er einem Garten,
und viele Rosen hegte Er darin...
Dreimal am Tag begoß Er sie,
denn Er wollte Sich eines Tages einen Kranz daraus winden.
Als die Rosen voll aufgeblüht waren,
ließ Er die jüdischen Kinder der Nachbarschaft kommen;
jedes pflückte eine Blume,
und der Garten war kahl,
"Wie willst Du Dir nun einen Kranz winden?" fragten sie
"Es sind keine Rosen mehr in Deinem Garten."
"Ihr habt vergessen, daß mir noch
dir Dornen bleiben", sprach Christus.
Und aus den Dornen flochten sie
eine Dornenkrone für Ihn,
und Tropfen von Blut statt der Rosen schmückten Seine Stirn.
Gedicht von A. Pleschtschejew
When Christ was a child, He had a garden,
and many roses He grew therein...
Three times a day did He water them,
for He planned to weave Himself a wreath someday.
When the roses came into full bloom,
He summoned the neighbor Hebrew children;
they each plucked a flower,
and the garden was bare.
"How will You weave yourself a wreath?" they asked;
"Your garden has no more roses in it."
"You have forgotten that the thorns
are left for me," Christ said.
And from the thorns
they pleated Him a pricly wreath;
and drops of blood, instead of roses, adorned His brow.
Poem by A. Pleshcheyev